Category: Women's rights

Earlier this morning I attended my Film 177 class in which the course description is ‘Women and Cinema’. I came in late and the class was already doing an activity. Good thing the professor was in a good mood. The professor, Miss Avie Felix, asked me “and you are?” in which I dutifully answered by saying my surname. She joked to me “no, you are really late.”

So anyway, my seatmate is kind enough to explain to me what the activity is about. As it turned out the class was asked to explain, deconstruct, make a poem, explain or just plainly continue the words stating “I AM WOMEN.”

I got excited with this activity, thinking this could be a good excuse for me to do poetry which is totally different from news writing. So after a few minutes I ended up with a poem. I explained to the class the content of this poem before reading it out loud (everyone was asked to read out loud and explain their respective concepts). Here is the poem:


I hold half of the sky
half of the world
half of my nation

Look at me
I am not just breasts
nor just vagina

See me
I am your wife, mother,
, your sister

Stop mispronouncing me
My place was never just at the kitchen
not even the bedroom

My place is not at home
No, it is not just at home
My home is in the struggle

I am half of the force for societal change

I remember just recently, when I went to Japan for a conference, I had the opportunity to meet the Philippine Ambassador to the said country. I went there as part of a multi-sectoral consultation for the rights of Japanese-Filipino children (JFC). The Ambassador asked all the youth participants there their collegiate courses.

He then asked me what I am taking up now, I proudly said “journalism Mr. Ambassador.” He smiled and said that the profession I am taking is dangerous and deadly.

I have heard such commentaries a lot of times and such statements are sadly validated by statistics and the different human rights watch groups. And now, in a disgusting manifestation of warlordism and brute force of those in power, ticks are added on the number of killed journalists, women and innocent civilians.

Worst, the said warlords of Maguindanao, the Ampatuan clan, is a known ally of President Gloria Arroyo. It is saddening how a woman president who is expected to advance women’s rights as human rights does otherwise.

As of now, 57 bodies were dug up and there are reports that all the women were raped first before they were killed. Also, the bodies of Mangudadatu women (the rival clan of the Ampatuans) were found to be severely mutilated.

Yesterday was the celebration of the International Day for the Elimination of Violence Against Women. A commemoration of the date when in 1960 the Mirabal sisters of the Dominican Republic were brutally assassinated by the dictator Rafael Trujillo. The three sisters Minerva, Patria and Maria Teresa were political activists who then actively opposed the dictatorship.

The three sisters were called “Inolvidables Mariposas” or the “Unforgettable Butterflies” whose death helped propel the anti-Trujillo movement that brought the end of the dictatorship.

According to the online site of United Nations “[t]he memory of the Mirabal sisters and their struggle for freedom and respect for human rights for all has transformed them into symbols of dignity and inspiration. They are symbols against prejudice and stereotypes, and their lives raised the spirits of all those they encountered and later, after their death, not only those in the Dominican Republic but others around the world.”

This celebration was first declared from the 18th to the 21st of July in 1981 by the Feminist Encuentro for Latin America and the Caribbean in Colombia. During that time the women voiced out their condemnation of gender violence (domestic battery, rape, sexual harassment, state violence including torture and abuses of women political prisoners).

And in the year 1991, through the Center for Women’s Global Leadership with the 23 women participants, from 20 countries, of the Women’s Global Institute on Women, Violence and Human Rights, the global campaign of 16 Days of Activism Against Gender Violence was launched.

This 16 Days of Activism involves other significant dates namely:  November 25 (International Day Against Violence Against Women); December 1 (World AIDS Day); December 6, (the anniversary of the Montreal Massacre, when 14 women engineering students were gunned down for being feminists); and December 10 (Human Rights Day).

In light of this campaign let us all vow to put an end to such a system that coddle violence against women and violations on human rights. Let us strongly condemn this culture of impunity.

Let us pledge to end this system that breeds a feudal-patriarchal culture. Let us not forget the contributions of the many martyrs who in the time of darkness have offered their lives so that we can gain freedom and celebrate our democratic rights.

Let us demand justice from a woman president who for the past years have empty boasts of narrowing the gender gap.




* United Nations online (


Hello cyberworld! Gabriela Women’s Party Representative Liza Maza is now on Plurk!


Add her up and get in the know with the latest on issues regarding women and the country.

Check out the site here –> Rep. Liza Maza on Plurk


Nobela: Pinaglahuan

Awtor: Faustino Aguilar

Taong Nailathala: 1907

Mga Tauhan:

Eduarda “Danding” Gutierrez

Luis Gat-buhay

Victorino Rojalde

Don Nicanor Gutierrez

Ñora Titay Gutierrez

Mr. Kilsberg


“Ang mga kasawiang-palad na ganiya’y dapat nating daanin sa tiis.

Ganiyan na nga ang nabubuhay na tao, mag-aasal patay”

— Pinaglahuan, 1907.


Pinaglahuan ― isang nobela ni Faustino Aguilar na may temang pag-ibig at iniluwal noong 1907. Ngunit piksyonal man, ang nobelang ito ay mayroong makatotohanan na pagsusuri sa lipunang Pilipino noong panahon iyon.

Sa kasalukuyan, mahigit isandaang taon na ang nakalipas ngunit patuloy pa rin na sinasalamin ng nobela ang kalagayan ng batayang masa at ang kinahaharap nila sa ilalim ng imperyalismo. May tatlong matingkad na puntos akong napuna sa nobelang ito.

Una, ay ang pagpapakita ng nobela ng pagka-unawa sa kalagayan ng bayan sa ilalim ng imperyalismo. Ipinakita dito kung paano ang mga tauhan (na representante ng mga uri sa lipunan) ay nagtutunggalian sa ilalim ng iskemang ng imperyalismo.

Ikalawa, ipinakita ng awtor sa nobela na may mga ideolohikal na aparato ang estado na siyang nagbubunsod sa mga tauhan na manatiling docile na lamang. Ang mga institusyong ito rin ang nagpapanatili sa moda ng produksyon ng mga ideolohiya ng naghaharing uri sa pamamagitan ng pagrereprodyus nito.

Ang huli, napansin ko sa nobela na mayroon na itong abanteng pagsusuri sa kalagayan ng mga kababaihan sa lipunan, at buhat dito ay ipinakita ang sitwasyon na dinadanas din ng Inang Bayan.


Tema ng Pag-ibig Bilang Pagpapakita sa Kalagayan ng Bayan

Ang mga tauhan sa nobela ay siya ring mga tampok bilang mga aktuwal na tauhan sa lipunan. Nariyan si Mr. Kilsberg na siyang manipestasyon ng imperyalismo. Si Rojalde bilang representante ng Malalaking Burgesya Kumprador at mga Panginoong may Lupa na siyang mga masasalapi at nakikinabang sa mga iskema ng imperyalismo. Sila Don Nicanor Gutierrez na mga representante ng Pambansang Burgesya.

Si Luis naman ay siyang representante ng uring manggagawa o sa uring anakpawis. Samantala si Danding naman ang manipestasyon ng lipunang Pilipino sa kaanyuan ng Inang Bayan. Sa pamamagitan ng tema ng pag-ibig ay naiangat ni Faustino Aguilar ang istorya upang mulatin ang kamalayan ng mga mambabasa. Ano nga ba ang pag-ibig na ito kundi ang pag-ibig sa bayan at ang paghahangad ng bawat masang Pilipino na naduhagi ng imperyalismo, na siyang rurok ng kapitalismo, na matamo ang tunay na kalayaan sa lipunan at wagas na pagkakapantay-pantay.

Sa paumpisa pa lamang ng nobela ay ipinakita na nito ang mito na ang U.S ay may pag-aasam na palayain o idemokratisa ang Pilipinas. Bagkus, ay ipinakita kung paano sa pamamagitan ng Paris Treaty ay napaloob sa bagong kolonyalista ang bayan. Ipinakita din sa nobela na noong panahon na iyon ay may pagkakahati sa mga Pilipino.

Ang una ay yaong mga nagsipagsandata upang matamo ang tunay na pagsasarili. Ang sumunod naman ay yaong mga makikinabang sa pakikiugnay sa U.S. Nagpuna si Aguilar sa umpisa pa lamang ng kanyang akda na sadyang may kahirapan para sa huli na pumanig sa pagsasarili sapagkat puro sariling galing at hindi kagalingan ng bayan ang pinaiiral.

Mayroong pag-aanalisa sa uri sa nobelang Pinaglahuan. Sinuri nito kung paano ang bawat uri ay kikilos upang dumulog sa panawagan ng bayan. Nabanggit sa nobela na: “Bayan ang tumawag at bayan ang dumalo” ibig sabihin ay may kahandaan din ang mamamayan na dumulog sa panawagan ng bayan.

Ngunit, mayroong uri sa lipunan na maaaring isawalambahala ang panawagang ito. Gaya ng puna ni Luis Gat-Buhay doon sa nagmamay-ari ng tanghalan na ayaw ipahiram ang kanyang lugar sa pagpupulong.

Ayon kay Luis: “Kung walang nilit sa kanya’y [ang nagmamay-ari ng tanghalan] di tatalikwas.” Palibhasa ay nagdadalawang isip sa takot na maapektuhan ang kanilang kalagayang nakaaangat sa lipunan.

Ito ay sapagkat silang mga masalapi ay walang interes na dumulog sa pulong na pag-uusapan ang pagsasarili ng bayan sapagkat ayon sa nobela: “Manapa’y nagsisipangambang makisama sa bayan at baka mangapahamak.” Sila ay nariyan lamang tuwing may tagumpay ang bayan. Sa ganitong pagkakataon ay sila pa ang nagkukumahog na manguna.

Samantala, ipinakita sa mga nais ni Luis ang hinahangad din ng kabuuan ng masang Pilipino na binanggit sa ika-anim na kabanata ng nobela.

Ang anim na pinaka-aasam ni Luis ay ang una, panahon na walang panginoon at walang alipin.

Ikalawa, na ang kawanggawa ay hindi na mabibili.

Ikatlo, na ang bawat isa ay magkasya sa kaniyang kailangan na lamang.

Ikaapat, na ang kagalingan ng lahat ang siyang mag-udyok sa tao sa pagdaraos ng ano mang akala.

Ikalima, ang kapangyarihan sa pamamahala ay maging kahulugan ng kalooban ng lahat at huwag ng iilan.

At ang ikaanim, ay ang pagkakaroon ng isang panahon na ikatutupad ng mga aral at haka-hakang ngayon ay inaring panaginip lamang.

Ito ay ang mga adhika ni Luis na siyang nais niyang makamit ng bayan. Ngunit siya namang hindi hinahayaan ng interes ng imperyalismo at mga kaalyado nito na maisakatuparan. Ito ay dulot ng pagnanais na magkamal pa ng maraming kayamanan at kapangyarihan.


Mga Represibong Institusyon ng Lipunan

Samantala nirerepresenta naman ni Danding ang abang kalagayan ng mga Pilipino sa gitna ng mga institusyon na siyang nagpapalaganap ng ideolohiya ng naghaharing-uri sa lipunan. Nariyan ang kaniyang mga magulang o ang institusyon ng pamilya. Nariyan din ang institusyon ng ekonomiya, ng pulitika at ang institusyon ng simbahan na siya ring nagpapalaganap ng naturang mga ideyolohiya.

Ano nga ba at nabanggit ni Luis na ang salapi at pananampalataya ay mga napakalalakas na kaaway niya. Ito ay dahilan sa kalagayan na kinahaharap nila ni Danding. Nalalaman ni Luis na hindi maaaring maisakatuparan ang pag-iibigan nila ni Danding dahilan sa ang kapalaran nila ay itinakda na ng mga institusyon na nakapalibot sa kaniya.

Makikita din sa nobela ang kalakaran sa lipunan. Dalawa sa mga ito ay kung paano pinapananaw ng mga tao ang kaunlaran at ang sumunod ay kung paano nga ba naisisilang sa lipunan ang mga kriminal. Napansin ko na mayroong macro-objectivist na pagpapananaw si Aguilar sa kung bakit nga ba may mga krimen sa lipunan. Tinitingnan nito sa kabuuan o malawakang perspektibo ang pagsusuri.

Sa ilalim ng mga teorya sa macro-objectivism sinsabi na ang pagsalungat ay bunga ng mga kondisyon sa lipunan. Dito, sinasabi na bawat lipunan ay may mga pinahahalagahan na mga values. At sa isang kapitalistang panahon ang mga values na pinahahalagahan ay yaong mga materyal na kagaya ng salapi. Sa loob ng lipunang ay may tatsulok, na siyang nagsasabi na mayroong pagkakahati-hati sa uri, at kabilang dito ang malaking bilang ng mga uring anakpawis.

Dahil sa may mga mamamayan na walang kakayanan na makamit ang itinakdang values ng lipunan sa pamamaraan na aprubado nito ay napipilitan sila na kamtan ito sa ibang pamamaraan. Paraan na ayon sa batas ay mali sapagkat silang nagtatakda ng mga patakaran, ay siya ring mga naghaharing-uri na ang interes ay ang mapanatili ang sariling kagalingan.

Mula sa pagpapakita ng mga institusyong ito na siyang nagsasagka sa ikakatuparan ng pag-iibigan nila Danding at Luis ay nasuri ni Luis na siya ring mga naturang institusyon ang dahilan ng pagkaduhagi ng mga mahihirap sa lipunan.

Ang mga institusyong ito na siya ngang nagpapalaganap ng ideyolohiya na kumakalinga sa naghaharing mga uri ay siya ring pumipigil sa ikasasakatuparan ng mga hinahangad ni Luis na mga pagbabago sa Pilipinas. At siya ring pumupigil sa tunay na kaginhawaan ng masang nakararami. Ang buhay nila sa pagkakasabi ni Luis ay “ang sa alamang, paglukso ay patay.” Ano pa nga ba at itinakda na rin ang kapalaran ng mga dukha na masasalimin sa madaming tagpo sa nobela.

“Doon na nanghina ang kaniyang malalakas na butong mula nang mapasabahay na iyon ay ginamit na lamang sa paglingkod sa iba at minsan ma’y hindi sa sarili. Palad ng dukha, katalagahan sa buhay ng mahirap.”

— Pinaglahuan, Kabanata 9

“Nagbubukang-liwayway sa kasilangana’y ngumingiti na ang masayang liwanag, ang mga manggagawang maaga kung pumasok ay nagsali-salimbay sa mga lansangan at ang mga dukhang ‘di naghapuna’y gising nang nangag-iisip kung saan kukuha ng makakain sa maghapon.”

— Pinaglahuan, Kabanata 9

Samantala yaong mga interes at pagpapalagay ng masasalapi at mga opisyal sa pamahalaan sa mga dukha at rebolusyonaryo ay ipinakita din sa nobela.

“Ang mga dukha ay di maaaring makisilong man lamang sa lilim ng aking panambi”

— Pinaglahuan, [Don Nicanor] Kabanata 4

“[K]ahit sa paninirang-puri sa ganito o gayong manggugulo, gaya ng tawag sa mga may damdaming mahal na ‘di nagbibili ng kanilang pananalig at layon, palibhasa’y nangakatatalastas na hindi ang lagay na kasalukuyan ang marapat sa Pilipinas, kundi ang isang kapalarang lalong may mataas na uri, bilang kapalit ng dugo ng kaniyang mga bayaning sa lahat ng dako’y nagsuyo ng buhay na yakap ang watawat ng isang banal na adhika”

— Pinaglahuan, Kabanata 10

Sa nobela ay ipinakita din na ang mga tauhan doon ay mayroong pagkilala sa pangangailangan ng isang rebolusyon upang makamit ang tunay na pagkakapantay-pantay.

“Upang mabago ang kalagayan natin sa pamamayan ay nangangailangan tayo ng paghihimagsik”

— Pinaglahuan, Kabanata 7

“Walang kapoon-poon kundi ang katwiran, sa kaniyang kahulugang talaga, ang katwiran ay siyang panginoon ng lahat, haring makapangyarihan na ‘di kumikilala ng lahi, kulay at pagkatao”

— Pinaglahuan, Kabanata 7


Sitwasyon ng Kababaihan sa Lipunang Pilipino

“Sasabihin lamang na napalaki ang isinulong ng sansinukob, gayong ang katotohana’y kasangkapang kung ipalagay ang babae, kasangkapang pamuno ng isang kailangan at alipin habambuhay”

—Pinaglahuan, Kabanata 18

Palibhasa ay mayroong pagsasapananaw sa kaunlaran na ayon kay Danding ay “sa malinaw na tubig tumitingin, [at] hindi sa mabahong burak sa kailaliman” kung kaya mababaw din ang pagsasapananaw sa kahulugan ng kaunlaran. Kadalasan pa nga ay sa ngalan ng kaunlaran ay lalo pang naisantabi ang kalagayan ng mga naghihirap na Pilipino.

Sinabi sa nobela na si Don Nicanor Gutierrez ay may paniniwala na ang anak na babae ay puhunan. Tila ganito din ang pagsasapananaw sa kalagayan ng Inang Bayan na ang kahalagahan ay nasusukat hanggat ito ay makukunan ng kapakinabangan.

Bukod sa pagpapakita ng kalagayan ng mamamayan na impluwensyado ng mga institusyon sa lipunan ipinakita din sa katauhan ni Danding kung paano ang kalagayan ng inang bayan na siyang kinadenahan ng mga institusyon ng imperyalismo upang masiguro ang kanyang pagsunod. At ang mga masalaping anak ng bayan ay nakikialyado pa sa imperyalismong interes dahil sila ay may kapakinabangan din.

Maigting na ipinakita sa nobela ang kalagayan ng mga kababaihan sa lipunang Pilipino na masasalamin sa mga pahayag ni Danding sa nobela. Ipinahayag niya sa nobela kung paano nga ba ang sektor ng kababaihan ay itinatakda na ang buhay kahalintulad ng kapalaran ng bayan.

Sa mga pananalita ni Danding na ang puso niya ay di kailanman makukuha ni Rojalde ay naalala ko ang sinabi ng lider katutubo na si Macli-ing Dulag: “Ang katawan ko lang ang mamamatay, hindi ang diwang ipinaglalaban.” Maihahalintulad ko sa porma ng pag-aaklas na ginawa ni Danding na kahit na ang pisikal na katawan niya ay hindi na niya hawak ay naniniguro naman siya na ang kanyang diwa ng pag-ibig ay hindi maaagaw mula sa kanya, pag-ibig para sa kasintahan ─ na siya ring pag-ibig sa diwa ng kalayaan.

At yaong anak na isisilang ni Danding ay siyang rebolusyon na bunga ng panawagan ng mga dukha na makamtan ang isang tunay na kalayaan ng bayan. Ang pag-ibig ng mamamayan sa Inang Bayan ang siyang nagluwal sa himagsikan.


(isang rebyu para sa Panpil121)

I have never imagined I would actually experience being part of an advertisement shoot especially from a prestigious ad agency like DM9JaymeSyfu. It’s not that I don’t like to try it out even once, mind you I love adventure and trying out new things once in a while. It’s just that I am not sure if I am willing to succumb to all those detailed acting and long hours of shoot included in the package.

So anyway, here is the story.

It all started when I received a message from Miss Lana Linaban of GABRIELA. It read:

DM9JaymeSyFu, a multi-awarded ad agency and a staunch advocate of women’s rights, is doing a commercial for Gabriela’s 25th anniversary. They are in need of 9 women, age 25-40, who are willing to share their talent and time for this advocacy project. Interested individuals may send their photo on or before Oct. 14 (yes, that’s on wed). The schedule of workshop is on Oct. 15 and actual shoot is on Oct. 16. We appeal for your help. . For inquiries please contact Emmi 0917 *** ** ** or Lana 0908 *** ** **/0922 *** ** **.  Thank you so much.

Here is the scenario: I was pretending to be busy with my paper, reviewing for my finals, and okay exploring the web. I was aiming to be real productive as the end of the semester was over a week away. So, I was really wondering if I will pursue this offer or not.

In the end I decided to go for it. The issue being brought out by the advertisement is an advocacy close to my heart plus I support GABRIELA (100% supporter/fan girl haha!) as I have been working with their UP Diliman chapter for a long time now. I knew the concept was about violence against women and that it involves bruises, scars and you get the idea.

I imagined that I would just be casted as one of those passers-by or a clueless neighbor so it’s no big deal actually in terms of acting.

And so October 15 came and the casting workshop commenced at the ProVill Studio in Makati. All the women there, went in by groups of ten for the VTR. I went with the second batch along with my friends from the UP-Diliman, Fudge and Rej. We were made to do some acting stuff (awkward!) inside and headshots of us were taken.

The three of us were chosen in the end. However, the production staff called out my name along with five other women inside the room again. I was wondering what it was for, though, later I found out that we were chosen to do some minor acting (rawr! spell awkward the second time). Also, we will act with bruises on our faces.

Now this time, I was about to back out. I have never imagined myself characterizing the role of a battered woman. With the experiences that I and my friends encountered while working with the different community partners of GABRIELA, and meeting battered women, I seem to have pledged within me to be strong. To never show weakness, as a woman in a patriarchal society, and to have strength specially in times when others need support.

Also, I don’t think I have the features to act out the part. As I have always said, my default face is characterized by a fierce expression and not the stereotypical kind-faced girl you see on all those television shows. I was asking myself how I got into this situation.

October 16 came, it was the day intended for the shoot. I went to the studio and had a chance to talk with the other women there. I found out that they were all doing the shoot for their advocacy and involvement in the women’s movement. I got inspired by their stories and that inspiration gave me strength to do whatever I can to do my best for the ad and muster whatever acting skill I earned from all the workshops I got from PETA (Philippine Educational Theater Association) a long time ago.

In the end, everything went smooth and easy as the directors helped me out to change my fierce face into a smiley expression. I hope I did not give them a hard time (haha!). I characterized the role of a social worker who shared in the pain of the VAW victim (portrayed by model Elle Velasco).

I’m so happy to meet women involved in different fields of work advocating for the elimination of violence against women, from concerned mothers, students and professionals, women from urban poor communities, daughters, grandmothers and sisters. Women from different generations and line of work in one room united in one cause.

I vow to fight VAW!

I vow to end violence against women!

Towards the continuous struggle for women’s rights!

Happy 25th year to GABRIELA!

Below is the link to see the advertisement.

25th year advertisement/ iVow to Fight VAW campaign